عضویت
جامعه مجازی فارسی آموزان به شما کمک میکند با دوستان زندگی خود همیشه در ارتباط باشید.

حاجی فیروز

ازکهن ترین پیک های نوروزی با خوانندگی و نوازندگی پایان زمستان وآمدن بهار را بشارت می دهد. برخی لقب حاجی را از ریشه ی پونانی (hagios) به معنای مقدس دانسته اند که به تمام مقامات مهری اطلاق می شده است ( فضائلی، 8) به نظر می رسد قدیم ترین نام این پیک نوروزی آتش افروز باشدکه با عملکرد نمایشی آن در ارتباط است زیرا با سیاه کردن دست وصورت وگردن خود و قرار دادن یک تیکه خمیر آغشته به نفت روی سر و به آتش کشیدن آن نمایش می داد ( مستوفی، 1/477)
پیشینه : تاریخچه ی حضور حاجی فیروز به دوران پیش از اسلام و عهد ساسانی باز می گردد اما حاجی فیروز این دوره سیاه چرده نیست بلکه مردی خوش سیما به نام پیروز است که در ششمین روز عید بدون اجازه بر شاه وارد می شد . شاه از او می پرسید کیستی و از کجا می آیی ، برای چه آمده ای وچه همراه داری او درجواب می گفت پیروزم و از پیش خدا می آیم با تندرستی آمده ام وسال نورا همراه آورده ام( دمشقی ، 472) هنوز مردم تهران و برخی شهرستان ها صبح عید بعد ازسال تحویل مرد خانه را باسبزه ی نوروزی بیرون می فرستند و در را به روی او می بندند برای ورود به خانه در می زند وهمین پرسش وپاسخ بین آن ها رد و بدل می شود سپس را در را می گشایند وشادمانی می کنند برخی حاجی فیروز را بازمانده ی میر نوروزی می دانند. بهار آن را بازمانده ی آیین بازگشت ایزد شهید شونده ، چهره ی سیاه او نماد بازگشت از جهان مردگان، لباس قرمز نماد خون سیاوش وحیات مجدد ایزد شهید شونده است ( جستاری ...، 289-290) وی با اشاره به ارتباط آیین سیاوش با آیین های ستایش ایزد نباتی قدمت این پیک را به آیین های سومری می رساند ( پژوهشی ... ، 194- 195 ) حاجی فیروز پیک خورشید است و مژده ی فرارسیدن بهار و نوروز وهمچنین خبر جلوه ی کامل مهر بعد از سیاهی زمستان است ( فضایلی، 25- 27) جامه ی سرخ حاجی فیروز نشانی از خورشید ، رنگ سیاه صورتش نشانه ی تعالی رنگ زمستان و میثاق بهار ، کلاه و تاج رنگین او علامت قدرت کامل و اختیار مطلق سر وتفکر ، و نماد شرافت ، قدرت ، صدارت و به دلیل خاستگاه خورشیدی اش نماد قدرت خداوندی است، کمربندی که به دورکمرش بسته نشانه ی تسلیم کامل در مقابل ذات حق است ، دایره زنگی و دفی که می نوازد نیز کنایه از آسمان و نماد شادی و سبکی است . راه رفتن او با چکمه هم به معنای تملک زمین و نمادسفر به عالم دیگر و به همه ی جهات است ( فضایلی، 76) پولی که مردم به او می دهند در واقع دستخوش شادی آفرینی وخنداندن مردم است.
ارتباط حاجی فیروز با بابانوئل: بابا نوئل نیز جلوه ی نمایشی یکی ازمراتب اعلای مهری است که هرسال تولد مهر وحضرت مسیح را نمایش می دهدکلاه سرکج ولباس سرخ او نیز از مشخصات مهری است( فضایلی ، 25) . آیین مهری ازطریق یونان به غرب راه یافت
برداشت از مقاله ی حاجی فیروز ، دانشنامه فرهنگ مردم ایران ، جلد سوم.
نقل:فرهنگ عامه میبد
✍️استاد محمد سعید جانب الهی
کلمات کلیدی: حاجی فیروز، عید
   این را می پسندند
کد امنیتی
بارگزاری دوباره تصویر
کد امنیتی بالا را وارد کنید